Met of zonder saus?

Muziek en sounddesign kunnen een verhaal leven inblazen, illustreren en verrijken, maar ze kunnen ook afleiden of overweldigen.
Zo zijn er luisteraars die, juist door al die muziek en geluiden, moeite hebben het verhaal te volgen.
Ze horen zoveel; waar moeten ze zich nu op richten? De verteller? Dat geluidje? Die muziek?
Tegelijkertijd zijn er luisteraars die er geen genoeg van kunnen krijgen. Hoe meer prikkels, hoe beter. En het liefst nog in surround sound! Als er even geen geluid klinkt, bedenken ze er zelf één.

Zelf kan ik beide groepen heel goed volgen. Decoraties kunnen mooi zijn, maar rust is ook soms nodig. Hou je van drukke patronen of effen kleuren? Minimalistisch of rococo?
Dus nu is mijn vraag aan jou:

Vind jij een luisterboek prettiger als je je alleen op de stem hoeft te concentreren, of juist als je door stem, geluid en muziek wordt meegenomen?… Lees verder...

Let’s talk angels

Nee, we gaan het nu niet over Engelen hebben. Of het moeten de Angelen en Saksen zijn, want zij hebben Engelse taalpuristen geïnspireerd tot het ontwerpen en zelfs schrijven van Anglish.

Anglish is het Engels, maar dan enkel het Germaanse gedeelte. Alle Romaanse invloeden zijn weggefilterd. Dit is goed mogelijk, want voor de Latijnse en Franse varianten hoef je maar het Germaanse equivalent te kiezen en je spreekt Anglish. Royal en regal worden kingly, because wordt since (want cause is Latijn) en subjects worden onderworps.
Say what?
Ja. Onderworps. Of een ander niet-bestaand woord. Als er geen Germaanse of oud-Engelse variant bestaat, neemt men een woord uit een andere Germaanse taal. Het Nederlands of zo.
Dus hoe moet dat met woorden als television? Voor zover ik weet hadden de Angelen en Saksen dat ding niet in huis.
Gelukkig zijn er nog genoeg moderne Germaanse talen waaruit je inspiratie op kunt doen. Men neme het Duitse woord voor television (Fernseher) en vertaalt dit letterlijk naar het Engels (farseer) en voilà.
Oeps, voilà mag eigenlijk ook niet meer!
Zelf ben ik allesbehalve een taalpurist, maar als men dan toch puristisch gaat doen, laten we dan Celtisch spreken. Dat was er toch eerder? En waren de Romeinen er niet voor de Angelen? Okay, I’m confused now!
Laat ik de taal maar aan taalkundigen overlaten. Dan ga ik lekker hangen voor de verrekijker!… Lees verder...

Wat je schrijft, krijg je terug

Twintig jaar geleden verdwaalde een van mijn personages in een sneeuwstorm.
Het was lang niet het ergste dat ik haar had aangedaan en ik vroeg me dan ook regelmatig af, mag ik dit wel schrijven? Kan ik dit wel maken?
En mijn muze sprak zeggende: “Als het jou overkomt, piep je wel anders!”
In de jaren daarna verdwaalde ik meermalen zelf in de sneeuw, en natuurlijk was mijn mobiel leeg. Heel vervelend, want sneeuw en blindheid combineren niet.
Nou, blijkbaar had ik mijn lesje nog niet geleerd. Laatst ben ik toch weer in de sneeuw verdwaald, midden in de nacht, en met een lege telefoon.

Mijn lief en ik waren bij vrienden op bezoek geweest. Toen zij naar huis ging had ik misschien beter kunnen meegaan; zij ziet nog een beetje en kan zich enigszins oriënteren in winterweer. Maar ik was eigenwijs en vertrok een paar uur later.
“Als de sneeuw weg is, kom ik nog even iets langsbrengen,” zei ik tegen mijn vrienden.
“Um, Rebec, er ligt nu ook sneeuw,” probeerde mijn muze nog, maar ik hoorde hem niet en ging op pad. Het was al na middernacht, maar dat stukje van hun huis naar het mijne moest toch lukken? Het was maar vijfhonderd meter!
Zo’n drie kwartier later gaf ik het op. Ik moest het toegeven: ik was de weg kwijt, de navigatie-app kon me niet helpen, en ik moest mijn trots opzij zetten. Ik belde mijn vrouw.
“Ik kom je redden,” zei ze lief, en kwam uit bed om me te gaan zoeken. Toen ze me niet vond, besloot ik haar te videobellen.
Dat was teveel voor mijn telefoon.
De batterij gaf er de brui aan en daar stond ik dan, ergens in het nergens, met geen enkel herkenningspunt onder mijn voeten of in mijn oren.
“Je personages hebben het erger,” zei mijn muze. “Sneeuw stelt niets voor. Weet je nog, die scene waarin…”
“Ja ja, weet ik,” zei ik tegen hem. “Ga jij nou maar naar huis en kijk of alles goed is met mijn lief. Ik wil niet dat zij ook verdwaalt.”
Of hij ook echt gegaan is weet ik niet. Ik probeerde warm te blijven door te lopen, riep of er nog iemand buiten was, gleed uit, struikelde, viel in een kuil en stootte me tig keer aan dezelfde omgevallen boom.
Toen iemand mijn naam riep, kon ik mijn geluk niet op, en al … Lees verder...

Luxe luisterboeken

Wie zei toch ook weer dat architectuur stilstaande muziek is, en muziek vloeiende architectuur?
Oh ja. Johann Wolfgang Goethe natuurlijk.
Wat mij betreft geldt dat ook voor verhalen.
Net zoals ik dol ben op klassieke (binnenhuis)architectuur waarin net dat beetje extra zit, in tegenstelling tot minimalistisch wat vooral functioneel moet zijn…
Houd ik van oude boeken. Van gothische lettertypes. Van kaften die met liefde zijn gemaakt. En ja, dus ook van purple prose.
Oké, in tekst is strakke rechtlijnigheid ook mooi, maar dan omdat het gedicht of de roman erom vraagt. Niet omdat men van hoger hand heeft gezegd dat alleen de meest bazale functies mogen blijven.
Daarom Rebex Luisterfilms, wat ik misschien beter ‘luxe luisterboeken’ kan noemen.
Vroeger had elke deurknop, elk gebouw, elke lantaarnpaal iets sierlijks. Het wilde iets uitstralen. De wereld luister bijzetten.
Luxe luisterboeken willen dat ook. Ze willen een verhaal naast functioneel ook mooi vertellen, gewoon, om het mooi zijn. Om je te raken. Ze denken niet aan geld, ruimte en materialen of het gebrek daaraan. Ze denken aan jouw gevoel. Aan schoonheid. Aan een prettige ervaring voor het oor. In luxe luisterboeken wordt geld nog moeite bespaard om jou mee te nemen op een plezierige of spannende reis.
Wie wil er nou naar een pretpark vol grijze gebouwen, asfalt en beton, waar alleen water en brood wordt geserveerd? Dan wil je toch liever naar een park vol kleuren, geuren, lekkere hapjes en geluiden, gebouwd om jou onder te dompelen in zijn eigen kleine wereld?
Wat mij betreft geldt dit niet alleen voor je vakantie uit de realiteit. Dit geldt voor heel die realiteit; voor jouw buurt, jouw werkplek, jouw vervoermiddel. En dus ook jouw luisterboek.
Als ik architect was zou ik, tegen alle trends in, schoonheid boven innovatie stellen.
Als schrijver, verteller, componist en sound editor ga ik dat alsnog doen. Zijn luxe luisterboeken niet immers vloeibare architectuur? En boeken stiekem ook, zodra jij ze leest?… Lees verder...

Ter download – een bundel heel normale verhalen

De bundel Normale verhalen is vanaf vandaag niet alleen te streamen via Storytel, de LuisterBieb, Kobo en vele andere platforms, maar ook te downloaden in de webwinkel van Rebex Luisterfilms.

Deze bundel bevat een dozijn heel gewone verhalen over mensen, machines en andere monsters. Soms Absurd, soms akelig alledaags.
Inhoud
Alterlife: documentaire over een lagere levensvorm waar we allemaal mee te maken hebben.
My little phonie: eenzaamheid in een trendy hoesje.
If white say goodnight: toen ik nog leefde, koesterde ik alle andere dieren. Nu weet ik beter.
Delete: de ik-figuur wil best dood, maar kan dat ook zonder al die digitale sporen na te laten?
Muilkorf: een misdadiger beschrijft zijn confrontatie met een insectenkolonie op de planeet Neostralië.
Antwoord van een kind: terwijl een jongen in gedachten terugreist naar zijn vroege jeugd, ziet hij daar twee vreemde kinderen die hij zich niet herinnert.
Stemmen: in het jaar 2089 mag Johanna voor het eerst stemmen, op de enige partij die nog bestaat. Stem je op iets anders, dan zullen andere stemmen je er vanaf proberen te praten.
Oog in oog: deze hersenchip van dr. Davidson kan blinden weer laten zien. Gegarandeerd geen complicaties.
Organisatie anti-Valentijn: een verliefde postbezorger ontmoet een robothond.
Dag levenslicht: de hoofdpersoon heeft na haar aanrijding nog drie maanden te leven. In dagboekvorm beschrijft ze die maanden vol herinnering, geloof, cynisme en dankbaarheid.
Naar het radmuseum: stroom opwekken met een looprad is tegenwoordig heel gewoon. Stukje uit de schoolkrant van het fictieve jaar 2042.
De taal der dieren: wat heerlijk zou het zijn als dieren konden praten! Wat zouden ze ons vertellen? Wil je dat echt weten?

Hier alvast een voorproefje:
Lees verder...

Normale verhalen

*Een paar jaar geleden*

Zit je net lekker te schrijven, komt dat jengelende stemmetje weer in je hoofd opzetten.
“Kun je ook normaal schrijven?”
“Tuurlijk,” zeg ik. “Alleen ik wil het niet. Zie jij hier ook maar één verhaal zonder een element van fantasy, sci fi, absurditeit, het bovennatuurlijke, religie, mythologie of maffe magie?”
“Je zegt dat je niet normaal wil schrijven, maar volgens mij kun je het niet.”
“Ik kan het wel, ik heb er gewoon geen zin in.”
“Bewijs het!” zegt Stemmetje. “Schrijf een hele bundel normale verhalen, en doe hier zo min mogelijk fantastische elementen in.”
“Oh fijn,” zucht ik. “Nou zit ik dankzij jou straks maandenlang saaie verhalen te schrijven die geen kip wil lezen.”
“Nee die gekheid van jou,” werpt hij tegen. “Kijk eens rond. Kijk naar de boeken die mensen lezen. Mensen houden van normaal. Mensen zijn gek op normaal!”
Mijn muze komt de studio uit en kijkt verbaasd naar ons. “Zit je nou alweer aan haar hoofd te zeuren?” vraagt hij Stemmetje. Die werpt één blik op mijn muze en duikt gillend onder het bureau.
“Je hebt toch niet geluisterd hè?” vraagt hij bezorgd. Ik hoor hem niet want ik ben al druk voor me uit aan het typen. Mijn uitdrukking is er één van sombere verveling.

*een paar jaar later*

“Nou jongens, hij is af!” geeuw ik en rek me nog eens uit.
Stemmetje sluipt de kamer in, kijkt eerst of ik alleen ben en gaat weer in mijn hoofd zitten. Ik wapper naar hem als naar een mug.
“Laat me eens lezen,” verzoekt hij.
“Liever niet. Dit verhaal is nogal gewelddadig, dat andere verhaal vind ik te somber, die drie hebben een fatale afloop en moet je dit nou zien. Het lijkt wel een stukje uit de schoolkrant.”
“Dat moet je zo niet zien. Kijk. Het schoolkrantstukje gaat over de energietransitie. Dat gewelddadige verhaal noem ik maatschappijkritisch. En het verhaal dat jij depri noemt liet je laatst nog aan die enge muze van je lezen. Weet je nog wat hij zei?”
“Hij vroeg me nooit meer zoiets te schrijven,” antwoord ik.
“Omdat hij hem indringend vond! Hij had kippevel!” roept Stemmetje triomfantelijk. “Zie je wat ik bedoel? Mensen zijn dol op normale verhalen.”
“Ik niet.”
“Nee, maar voor wie schrijf je nou?”
“Ja, voor wie schrijf ik nou?” vraag ik lachend en geef hem een por. “Het is al goed Stemmetje. … Lees verder...

Afscheid van Udio

Lieve Udio,

Wat een grappige website ben je eigenlijk. WE hebben samen een leuke tijd gehad; ik voerde wat tekst in, uploade wat audio en drukte op een knopje, en voila! Muziek maestro!
Oké, soms moest ik wel een stuk of twintig keer aan de hendel draaien voor eruit kwam wat ik zocht, maar dat maakte het ook extra spannend.
Nu ga ik weer lekker zelf spelen en is het dan toch tijd om afscheid te nemen. Misschien kom ik nog weleens terug, maar dat kan wel even duren. Ik wil nog zoveel remixen en remasteren, illustreren en in elkaar zetten!
WE hebben nog een dag of twee. Laten we wat lol beleven. Hier is een leuke tekst, en hier is een halve minuut melige muziek. Dan ga ik, terwijl jij je servers laat draaien, nog even lekker zelf wat pingelen!… Lees verder...

Die laptop geeft me the silent treatment

Zoooo, eens even kijken wat voor geluiden ik in dit verhaal zal mixen… Misschien een computermuis, op een bedje van servergezoem en dan nog wat draaiende bureaust…
Hé, laptop, waarom zoek jij mijn geluiden niet?
Laptop: Ik kan niet zoeken. Er staat niets geïndexeerd.
Ik: Dan indexeer je de boel toch even?
Laptop: Oké. *stilte* Nee sorry. ’t lukt niet.
Ik: Zucht… Oké internet, zeg me maar wat ik moet doen.
Internet: Als Windows search niet wil starten moet je alle bestanden uit C:\Windows\System32\Config\TXR weggooien.
Ik: Als jij het zegt.
Laptop: Wacht eens even, ik ben nog met die bestanden bezig!
Ik: Ik zie je anders niks doen.
Laptop: Toch is het zo.
Internet: Start je laptop op in veilige modus. Dan is hij er zeker weten niet mee bezig.
Laptop: Ja maar ik weet niet hoe dat moet. Er staat niks over veilige modus op mijn configuratiescherm.
Internet: Zeg tegen je laptop dat hij Msconfig moet opstarten, ga naar het tabblad opstarten en vraag het hem nog eens.
Laptop: Moet het echt? Ik voel me niet veilig in veilige modus. En het kan zijn dat ik je om een hele lange sleutel ga vragen.
Ik: *pakt recorder en spreekt sleutel in* Zo, nou klep dicht en opstarten jij!
Laptop: …
Ik: Hé, waarom zeg je nou niks meer?
Laptop: …
Ik: Lapie… Toe nou. Je weet dat ik zonder spraakstem niet kan werken. Telefoon, zeg jij er eens wat van!
Telefoon: Oh hoi! Wat leuk dat je mij er ook weer eens bij haalt. Zeg, nu ik je eindelijk zie, zullen we vanavond samen gezellig een…
Ik: Nu niet foon, mijn laptop wil niet meer tegen me praten.
Telefoon: Ach wat vervelend! Wil je een knuffel?
Ik: Ik wil dat je deze foto analyseert die ik van het scherm gemaakt heb.
Telefoon: Alles lijkt in orde. Ik zie je bureaublad.
Ik: Is dit veilige modus?
Telefoon: Nee.
Ik: En deze foto? En deze, en de volgende?
Telefoon: Allemaal normale foto’s van je scherm.
Ik: *start opnieuw op aan de hand van de schermfoto’s*
Laptop: …
Ik: Hij wil nog steeds niet met me praten! Weeeeeh, muze! Muze waar zit je? Ik heb je nodig!
Muze: Gaat het wel? Wat heb je daar onder je arm?
Ik: Mijn laptop. Hij wil niet meer tegen me praten.
Muze: Dat is niet aardig. Zet hem maar op mijn bureau, dan zal ik … Lees verder...

Wie kan beter compooneren; Udio of ik?

Het zal je vast al lang en breed en diep en hoog bekend zijn, maar…
Tegenwoordig kun je muziek componeren met AI. Of liever gezegd, voor je laten componeren. Bijvoorbeeld met www.suno.ai, of www.udio.com.
Uiteraard heb ik schandalig veel uren doorgebracht met Udio: liedjes geschreven, gedichten op muziek gezet en net zo lang aan het hendeltje gedraaid tot er precies de muziek uit kwam die ik wilde horen.
Heerlijk!

Oké Rebex, nu gaat-ie weer eventjes uit hè. Genoeg gespeeld. Tijd om aan het werk te gaan.

Awww, muze! Wat doe jij nou weer hier? Waarom moet je altijd de pret bederven? Het werd net leuk!

Ja, het is indrukwekkend wat aI allemaal kan. Maar hij maakt geen muziek op maat. Hij kan niet precies dáár een accent leggen, een beetje aanzwellen of zijn adem inhouden, het juiste instrument kiezen, moduleren, versnellen of vertragen als het verhaal erom vraagt. Het wordt nooit zoals je had bedacht. Nou hup, luisterfilms maken jij!

Nouou! Ik wil nog even verder spelen!

Het enige waar jij op dit moment nog even verder op gaat spelen is het keyboard!

Ja maar moet je dit eens horen; je kunt je eigen audio uploaden en dan maakt Udio het verder af, en veel mooier dan ik ooit zou kunnen!

Dat zeg je alleen maar om niet aan het werk te hoeven.

Weet je wat? Laat de luisteraar zelf oordelen.
Hieronder vind je twee muziekfragmenten. Het begin is steeds hetzelfde, maar vanaf 26 seconden gaan ze elk hun eigen weg. Ik ga natuurlijk niet verklappen welk fragment door wie gemaakt is; het enige waar ik benieuwd naar ben, is welke jij het mooist vindt. Veel luisterplezier!

Fragment 1

Fragment 2
Lees verder...

Revive your darlings

“Kill your darlings,” is een vaak gehoord advies voor schrijvers. Ook wel geformuleerd als schrijven is schrappen en less is more.

Een paar jaar terug nam ik dit advies nogal ter harte. Ik stroopte mijn mouwen op, nam mijn darlings en duwde ze met geweld door de vleesmolen, de versnipperaar en de vuilverbrandingsoven. Alleen de sterksten kwamen er herkenbaar uit. De rest zag eruit als pulp, papiersnippers en panklaar rulgehakt. En het liet me koud ook.
“Laat het nou,” zeiden mijn vrienden wanhopig. “Je hoeft dit niet te doen. Deze scene is prima, die zin vind ik leuk en met dat personage heb ik nu juist iets bijzonders!”
Ik kende geen genade en ging door, verwoestend zonder spoor, want less is immers more.
Ik was zowaar trots op wat ik deed. Het advies opvolgen, redigeren, loslaten en verder gaan. Niet omkijken. Vergeet je oude werk.

Dit ging zo een paar jaar door, tot ik alles wat overbleef zo onderhand kon dromen.

Toen zat ik eens op bed met een fotoboek op schoot. Dat wil zeggen de eerste versies van wat boeken en verhalen.
Ach ja… weet je die beschrijving nog? Die details, voor de herinnering aan beeld en kleur vervaagden? En dan die foreshadowing. Die was eigenlijk best goed. Waarom had ik die dialoog ook weer weggehaald? Wat een ongedwongen stijl, wat een spontaniteit.
Gek eigenlijk. Deze oude versies ademden meer leven dan de nieuwe. Ze voelden vertrouwd en toch vers.
Helemaal niet zo gek eigenlijk…
Hier had ik nog niet op ingehakt. Hier mocht je nog schrijven wat je wilde, waar je van genoot. Voor je plezier, niet om te voldoen. En dat was te lezen. Er zat nog leven in.
Ik kon de woorden “oude glorie” niet uit mijn hoofd zetten.

En dus nam ik een besluit.

Ik ga alles fixen!
Ik ga mijn werk in oude glorie herstellen, ja zelfs nog meer glorie geven! Ik ga dit kaalgevreten skelet weer pees en vlees en spier en leven geven. Schrijven en redigeren zoals vroeger: Spontaan, vrij en ongedwongen.
Ik maak alles weer goed.
En dan schrap ik meteen de plaatsen en personen waar ik altijd al mijn twijfels over had, of waar ik nooit echt van gehouden heb. Dit is de kans om ruimte te creëren voor het oude en het nog betere!
Wat zal ik genieten, terwijl ik mijn darlings revive en hen aan mijn nieuwe darlings … Lees verder...